ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ

στις

Ο διάσημος σε όλους Ιταλός καλλιτέχνης και επιστήμονας της Αναγέννησης, Λεονάρντο ντα Βίντσι, έγινε γνωστός στο ευρύτερο κοινό κυρίως μέσα από τη ζωγραφική του. Ένα από τα σημαντικότερα έργα του παγκοσμίως αποτελεί η προσωπογραφία της Μόνα Λίζα, γνωστή και ως Τζιοκόντα. 

Ποια είναι η επικρατέστερη άποψη για την έκφραση της Τζιοκόντα; Ποια είναι η ιστορία λοιπόν της πιο αμφιλεγόμενης προσωπογραφίας. Τελικά η Μόνα Λίζα μας χαμογελάει; 

Ο Λεονάρντο ξεκίνησε να δημιουργεί τη Μόνα Λίζα στη Φλωρεντία της Ιταλίας το 1503 ή το 1504. Πιο συγκεκριμένα, το εν λόγω έργο αποτελεί μια ελαιογραφία σε ξύλο λεύκης το οποίο απασχόλησε τον Λεονάρντο ντα Βίντσι μέχρι και λίγο πριν από το θάνατό του. Σήμερα η Μόνα Λίζα εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου, στο Παρίσι, αποτελώντας γαλλική ιδιοκτησία. 

Πολλά ερωτηματικά μας αφήνει και το πρόσωπο το οποίο πρωταγωνιστεί στον πίνακα. Ποια ήταν άραγε η Μόνα Λίζα; Πολλοί υποστηρίζουν ότι η εικονιζόμενη γυναίκα ήταν σύζυγος του Φρανσέσκο ντελ Τζιοκόντο, ενός εύπορου εμπόρου μεταξιού από τη Φλωρεντία. Άλλοι πάλι υποστηρίζουν, ότι το πρόσωπο στον πίνακα είναι η μητέρα του ίδιου του Ντα Βίντσι ή και ότι επρόκειτο για άνδρα μεταμφιεσμένο σε γυναίκα. Τέλος, η τελευταία εκδοχή γύρω από το πρόσωπο της Μόνα Λίζα είναι ότι δεν αποτελεί ένα υπαρκτό πρόσωπο αλλά το πορτρέτο της ιδανικής γυναίκας. 

Προτού όμως, προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο περιβόητο ερώτημα γύρω από το χαμόγελο της Τζιοκόντα ή αλλιώς Μόνα Λίζα, ας επικεντρωθούμε για λίγο στη ζωή του ίδιου του καλλιτέχνη.  

Ο Ντα Βίντσι γεννήθηκε στις 15 Απριλίου το 1452 στην πόλη Αντσιάνο της Ιταλίας. Ο πατέρας του Λεονάρντο ντα Βίντσι ήταν δικηγόρος και συμβολαιογράφος, η μητέρα του ήταν αγρότισσα αλλά δεν παντρεύτηκαν ποτέ μεταξύ τους. Παρόλα αυτά, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι είχε αρκετά αδέρφια από διάφορες σχέσεις των γονιών του.  

Ο Ντα Βίντσι δεν έλαβε κάποια επίσημη εκπαίδευση εκτός από ανάγνωση, γραφή και μαθηματικά. Ωστόσο, ο πατέρας του εκτίμησε το καλλιτεχνικό του ταλέντο και γύρω στην ηλικία των 15, τον έστειλε να μαθητεύσει δίπλα στον γνωστό γλύπτη και ζωγράφο της Φλωρεντίας, Andrea del Verrocchio. Στα 20 του χρόνια ο Ντα Βίντσι ήταν πια ανεξάρτητος καλλιτέχνης αλλά και μέλος της συντεχνίας των Φλωρεντινών ζωγράφων. «Η Παναγία με το γαρύφαλλο» θεωρείται ο πρώτος ανεξάρτητος πίνακάς του. 

Τώρα που γνωρίσαμε λίγα πράγματα για τη ζωή του Ντα Βίντσι ας επιστρέψουμε στο πολυσυζητημένο πίνακα της Τζιοκόντα με αινιγματικό χαμόγελο. Η τεχνική σφουμάτο, όπου στα ιταλικά σημαίνει κεκαλυμμένος, η οποία πιθανόν να επινοήθηκε από τον ίδιο τον Ντα Βίντσι, είναι η τεχνική στην οποία ο ζωγράφος εναλλάσσει τους χρωματικούς τόνους, σταδιακά, χωρίς να παρατηρείται κάποια αισθητή οπτική διαφοροποίηση. Η τεχνική αυτή προσδίδει ένα τόνο μυστηρίου στους πίνακες.  

Γνωρίζοντας λοιπόν καλά πως να αναμειγνύει τα χρώματα, ο Ντα Βίντσι κατάφερε να παραπλανήσει τα μάτια των θεατών μέσω αυτής της τεχνικής. Ανάλογα με το που εστιάζει κανείς οπτικά στον πίνακα έχει και διαφορετικά οπτικά αποτελέσματα. Πιο συγκεκριμένα, όπως αναφέρουν οι ερευνητές των Sheffield Hallam University και Sunderland University, αν κάποιος εστιάσει στο χαμόγελο, τότε τα χείλη τείνουν να έχουν μια πτωτική τάση, δηλαδή να δείχνουν θλιμμέμα. Αν όμως, κάποιος εστιάσει σε άλλα χαρακτηριστικά του προσώπου, τότε παρατηρεί κανείς αυτό το περιβόητο μειδίαμα. Με λίγα λόγια, το χαμόγελο εξαφανίζεται μόλις επικεντρωθεί κανείς στα χείλη! 

Λέγεται ότι, πολλοί καλλιτέχνες έχουν προσπαθήσει να ενσωματώσουν στα έργα τους τη συγκεκριμένη τεχνική, αλλά κανένας δεν κατάφερε να αγγίζει τον κυριολεκτικά μαγευτικό τόνο του Ντα Βίντσι. 

Η ΚΛΟΠΗ ΤΗΣ ΜΟΝΑ ΛΙΖΑ ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΥΒΡΟ

Ένα σημαντικό γεγονός που αξίζει προσοχής είναι η κλοπή της Μόνα Λίζα στις 21 Αυγούστου 1911, από το μουσείο του Λούβρου. Μετά το πέρας της Γαλλικής Επανάστασης ο πίνακας μεταφέρθηκε στο μουσείο του Λούβρου, αφού προηγουμένως είχε μεταφερθεί σε πολλά χέρια μεγάλων προσωπικοτήτων, όπως του Βασιλιά Φραγκίσκου Α’, του Λουδοβίκου ΙΔ’ και του Ναπολέοντα. 

Ο Λουί Μπερού, ένας ζωγράφος που βρισκόταν στο μουσείο του Λούβρου, ενημέρωσε τον υπάλληλο ασφαλείας για την απώλεια του πίνακα, με αποτέλεσμα το Λούβρο να κλείσει για μία εβδομάδα. Ο Γάλλος ποιητής Γκιγιώμ Απολλιναίρ, συνελήφθη και φυλακίστηκε, προσπαθώντας να εμπλέξει στην υπόθεση τον φίλο του Πάμπλο Πικάσο, και οι δύο όμως απαλλάχθηκαν από τις κατηγορίες.  

Αφού πέρασαν δύο χρόνια, βρέθηκε ο πραγματικός δράστης, ο Βιντσέντσο Περούτζια, ένας Ιταλός, υπάλληλος του Λούβρου, ο οποίος έκρυψε τον πίνακα πίσω από το παλτό του με σκοπό να τον επιστρέψει στην Ιταλία. 

Πέραν όμως από τον αμφιλεγόμενο πίνακα της Τζιοκόντα, η ίδια η ζωή του Λεονάρντο ντα Βίντσι σχολιάστηκε, αποκτώντας πολλούς θαυμαστές και ακόμη αποτελώντας αντικείμενο μελέτης του Σίγκμουντ Φρόυντ. Συγκεκριμένα, ο Φρόιντ επισήμανε ότι η συνήθεια του Λεονάρντο Ντα Βίντσι να καταγράφει λεπτομέρειες, όπως αριθμούς και σημειώσεις που για τους περισσότερους ανθρώπους είναι ασήμαντες, θυμίζει περιπτώσεις ιδεοψυχαναγκαστικής νεύρωσης.  

Επιπλέον, σύμφωνα με τον Φρόιντ, σε πολλά έργα του Ντα Βίντσι αποτυπώνεται το προσωπείο της φτωχής μητέρας του, ένα από αυτά είναι η Μόνα Λίζα, ένα ανολοκλήρωτο έργο για τον ίδιο τον καλλιτέχνη, όπως συνήθιζε και με πολλά άλλα έργα του, λόγω της τελειομανίας που τον διακατείχε. Πιθανότατα, πίσω από το χαμόγελο της Μόνα Λίζα να αντανακλάται το χαμόγελο της μητέρας του.  

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι ήταν ένας πολυπράγμων άνθρωπος, αποτελώντας έναν καταλυτικό παράγοντα στην Ιστορία της Αναγέννησης, καλλιτέχνης και παράλληλα επιστήμονας που αγαπήθηκε για τα έργα του από το ευρύ κοινό.

Σκάναρε και προχώρησε την έρευνα:

Έρευνα, Κατερίνα Σωτήρογλου

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *