ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ

στις

Η προσπάθεια κατανόησης του διαστήματος και η βαθιά εσωτερική ανάγκη του ανθρώπου να έρθει σε επαφή με κάποια εξωγήινη οντότητα για απαντήσεις στο αιώνιο ερώτημα της δημιουργίας, απασχόλησε και απασχολεί την τέχνη σε όλες της τις μορφές και εκφράσεις! Έχουν γραφτεί χιλιάδες βιβλία, έχουν δώσει ζωή και χρώμα σε καμβά αμέτρητοι πίνακες ζωγραφικής και φυσικά έχουν γυριστεί εκατοντάδες ταινίες επιστημονικής φαντασίας.

Τον Απρίλιο του 1964 πραγματοποιήθηκε μια ιστορική συνάντηση στην Νέα Υόρκη! Ο σπουδαίος σκηνοθέτης Στάνλεϋ Κιούμπρικ είχε μόλις τελειώσει τα γυρίσματα της ταινίας του SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα.Το ενδιαφέρον του είχε μαγνητήσει ο κόσμος της επιστημονικής φαντασίας, ένας κόσμος που δεν είχε επιχειρίσει να αγγίξει ακόμα.Η πιθανότητα ύπαρξης εξωγήινης ζωής και οι πιθανοί τρόποι επίτευξης επαφής μαζί της, θα ήταν η επόμενη ταινία του Αμερικανού σκηνοθέτη. Η παρότρυνση ενός στελέχους της Columbia Pictures ήταν καταλυτική, αφού πρότεινε στον Κιούμπρικ να συναντήσει και να γνωρίσει τον συγγραφέα και ερευνητή Άρθουρ Κλαρκ. Ο τελευταίος βέβαια θεωρείτο ιδιόρρυθμος και ζούσε μόνιμα στην Κεϋλάνη (τη σημερινή Σρι Λάνκα). Όλοι βέβαια γνώριζαν πως πρόκειται για μια ιδιοφυΐα αφού ήταν ο πρώτος που είχε προτείνει την χρήση δορυφόρων για αναμετάδοση ραδιοκυμάτων και ήταν κατά κάποιο τρόπο ο εμπνευστής του διαδικτύου.

Οι δύο άντρες λοιπόν συναντήθηκαν το 1964 για να συζητήσουν για ένα πολύ φιλόδοξο πρότζεκτ. Τη δημιουργία μια ταινίας επιστημονικής φαντασίας που θα άγγιζε έντεχνα όλα τα παραπάνω. Ο σκοπός του Κιούμπρικ, σύμφωνα με τον Κλαρκ ήταν “η δημιουργία ενός έργου τέχνης που θα είχε σκοπό να διεγείρει τα συναισθήματα του θαυμασμού, του φόβου για το άγνωστο, ακόμα και του τρόμου”.

Η θεματολογία, και κατ’ επέκταση το σενάριο του επερχόμενου φιλμ, ήταν άγνωστη μέχρι εκείνη τη στιγμή. Ο Άρθουρ Κλαρκ έδωσε στον καινούριο συνεργάτη του πέντε παλαιότερα διηγήματά του και εκείνος, αφού τα διάβασε λεπτομερώς, διάλεξε τον Φρουρό που είχε εκδοθεί το 1948.

Ο φρουρός ήταν ένα μικρό διήγημα που γράφτηκε με σκοπό ένα διαγωνισμό του BBC. Το διήγημα αυτό απορρίφθηκε απ’ τους κριτικούς αλλά έμελλε να αποτελέσει τη βάση μιας ταινίας που θα άφηνε εποχή στην ιστορία της έβδομης τέχνης.

“Δεν μπορώ πια να κοιτάξω το γαλαξία χωρίς ν’ αναρωτηθώ από ποιο αχνό νεφέλωμα θα έρθουν οι απεσταλμένοι. Συγχωρέστε μου την κοινότοπη παρομοίωση, αλλά νομίζω ότι σπάσαμε το τζάμι του συναγερμού πυρκαγιάς και τώρα δεν μπορούμε παρά να περιμένουμε.

Δεν νομίζω ότι θα περιμένουμε πολύ.”

Με αυτόν τον επίλογο κλείνει το συγκεκριμένο διήγημα, αφήνοντας τον μικρό μπροστά στο άπειρο του Σύμπαντος άνθρωπο, να περιμένει καρτερικά μια απάντηση, έστω και σε μορφή ψιθύρου, για το ποιος είναι ο προορισμός του σε αυτόν τον κόσμο.

Ο Στάνλεϋ Κιούμπρικ είχε κάνει την επιλογή του λοιπόν και το σενάριο άρχισε σιγά σιγά να οικοδομείται. Το πρότζεκτ ανακοινώθηκε επίσημα τον Φεβρουάριο του 1965 και ο πρωταρχικός τίτλος ήταν “Ταξίδι πέρα από τα αστέρια”. Η κοινή τους έρευνα είχε ξεκινήσει και διήρκεσε περίπου ένα χρόνο. Παράλληλα με το σενάριο της επερχόμενης ταινίας, ο Κλαρκ έγραφε ένα μυθιστόρημα συγγενές με το σενάριο, ώστε να κυκλοφορήσει στα βιβλιοπωλεία την ίδια εποχή με το φιλμ.

Στην πορεία ο αρχικός τίτλος απορρίφθηκε και ένας νέος γεννήθηκε! Η Οδύσσεια του διαστήματος είχε μόλις ξεκινήσει.

Ας δούμε όμως ποιοι ήταν οι δύο άντρες και τι είχαν προσφέρει στο κοινό στο παρελθόν.

Ο συγγραφέας του μαγικού αυτού ταξιδιού, που πραγματεύεται έντεχνα την ανθρώπινη εξέλιξη, την τεχνολογία των διαστημικών ταξιδιών αλλά και την ύπαρξη όντων ανώτερης νόησης στο απώτερο σύμπαν, γεννήθηκε στο Σόμερσετ της Αγγλίας στις 16 Δεκεμβρίου 1917 και πέθανε σε ηλικία 90 ετών στις 19 Μαρτίου 2008. Σπούδασε φυσική και μαθηματικά στο Κινγκς Κόλετζ, στο Λονδίνο. Υπηρέτησε ως υποσμηναγός στη RAF την περίοδο 1941 – 1946 και ήταν ειδικός στα ραντάρ και στις επικοινωνίες. Το 1945 ήταν ο πρώτος που πρότεινε τη χρήση δορυφόρων σε γεωστατική τροχιά για την αναμετάδοση ραδιοκυμάτων.

Τεράστια αίσθηση προκάλεσε στον κόσμο η φοβερή διορατικότητα του σε θέματα τεχνολογίας και επικοινωνιών. Προέβλεψε επιτεύγματα που επαληθεύθηκαν σε βάθος χρόνου. Μίλησε σε συνεντεύξεις του τη δεκαετία του 60 για παγκόσμια επικοινωνία μέσω δορυφόρων, την ώρα που άλλοι συναδέλφοι του έκαναν λόγο για ιπτάμενα αυτοκίνητα και ρομπότ που θα καταλάμβαναν και τέλος θα εξάλειφαν το ανθρώπινο είδος. Έδωσε μια απτή εικόνα του μελλοντικού τεχνολογικού κόσμου και έπεσε με σχετική ακρίβεια μέσα στις προβλέψεις του. Πλην την χρήση των δορυφόρων μίλησε για βιντεοκλήσεις (που τις είδαμε στην οδύσσεια του διαστήματος!), για κινητά τηλέφωνα,για το ίντερνετ, μηχανές αναζήτησης που θα αντικαθιστούσαν τις κλασσικές βιβλιοθήκες αλλά και για ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

Το έργο που άφησε πίσω του είναι τεράστιο. Εκτός απ’ την Οδύσσεια ένα που αναφέρεται το συγκεκριμένο άρθρο, έχει γράψει και τις συνέχειες της, το 2010: Οδύσσεια δύο (1982), το Οδύσσεια 2061 (1988) και το 3001: Η Τελική Οδύσσεια (1997). Έχει αφήσει στο λογοτεχνικό κοινό μεγάλα έργα όπως: Παράξενες Θάλασσες (1957), Ο κήπος του Ράμα (1991 με τον Τζέντρι Λι), Συνάντηση με τη Μέδουσα (1972) και άλλα πολλά εξαιρετικά αναγνώσματα.

Μαζί με τον Ισαάκ Ασίμωφ θεωρούνται οι πατέρες της λογοτεχνίας του Διαστήματος.

Ο έτερος δημιουργός της εκπληκτικής διαστημικής οδύσσειας ήταν ένας παγκόσμια αναγνωρισμένος σκηνοθέτης. Όπως αναφέραμε είχε δώσει στο κοινό το αριστούργημα ΣΟΣ Πεντάγωνο καλεί Μόσχα αλλά και άλλα φιλμ που έκαναν αίσθηση, όπως το χρήμα της οργής και το Σταυροί στο μέτωπο!

Ο Στάνλευ Κιούμπρικ γεννήθηκε στο Μπρόνξ της Νέας Υόρκης το 1928. Από μικρός ασχολήθηκε με τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο! Μετά από κάποια ντοκιμαντέρ που χρηματοδότησε ο ίδιος και κάποιοι φίλοι και συνεργάτες απ’ τις οικονομίες του ξεκίνησε τις ταινίες μεγάλου μήκους. Η πιο σημαντική στιγμή για την εδραίωση του στον χώρο της έβδομης τέχνης ήταν η γνωριμία του με τον Κερκ Ντάγκλας που συνεργάστηκαν στην ταινία: Σταυροί στο μέτωπο.

Ο Κέρκ Ντάγκλας είχε αναλάβει ως παραγωγός την ταινία Σπάρτακος το 1960. Μετά την απόλυση του τότε σκηνοθέτη Άντονυ Μαν, πρότεινε τον Κιούμπρικ. Στην ταινία συμμετείχαν διάφοροι θρύλοι της εποχής όπως ο Λόρενς Ολίβιε, Τσάρλς Λότον και Τόνι Κέρτις. Το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό και ο δρόμος άνοιξε διάπλατος για τον Αμερικάνο σκηνοθέτη!

Ο Κιούμπρικ έφτιαχνε κυρίως ταινίες βασισμένες σε βιβλία, όπως το Λολίτα το 1962, απ΄το ομώνυμο μυθυστόρημα του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, αλλά και τη Λάμψη το 1980 απ’ το τρομακτικό αριστούργημα του Στίβεν Κινγκ. Το κύκνειο άσμα για τον σκηνοθέτη ήταν το Μάτια ερμητικά κλειστά το 1999. Δεν πρόλαβε να δει το έργο του στον κινηματογράφο αφού πέθανε στον ύπνο του από καρδιακή ανακοπή, στις 7 Μαρτίου εκείνης της χρονιάς.

Το φιλμ 2001: Η Οδύσσεια του διαστήματος βγήκε στις αίθουσες στις 2 Απριλίου του 1968 στην Ουάσινγκτον. Η ταινία πραγματεύεται θέματα όπως η ανθρώπινη εξέλιξη, τα διαστημικά ταξίδια και η ύπαρξη ανώτερης νοημοσύνης εξωγήινων πλασμάτων. Έκανε αίσθηση για τα πρωτοποριακά για την εποχή τους ειδικά εφέ, την εύστοχη επιστημονική λεπτομέρεια, τη χρήση της κλασσικής μουσικής και του ήχου ως αφηγηματικό μέσο και τη λιτή χρήση διαλόγων.

Η αλήθεια είναι ότι παρότι ο Κιούμπρικ απέδωσε πιστά τις σκηνές του βιβλίου, δεν κατάφερε να δώσει το νόημα που είναι αρκετά ξεκάθαρο στις σελίδες του.

Ας τα πάρουμε απ’ την αρχή:

Η αυγή της ανθρωπότητας

“Η ξηρασία κρατούσε εδώ και δέκα εκατομμύρια χρόνια. Η βασιλεία των φοβερών σαυροειδών είχε από καιρό λήξει. Εδώ, στον ισημερινό, πάνω στην ήπειρο που κάποια μέρα θα ονομαστεί Αφρική, ο αγώνας για την επιβίωση έχει φτάσει στη μεγαλύτερη ένταση βαρβαρότητας.

Ο νικητής όμως είναι ακόμα άγνωστος. Στην άγονη αυτή και έρημη γη μόνο ο πιο μικρός και ο πιο γρήγορος ή ο πιο δυνατός μπορεί να πολλαπλασιάζεται και να ελπίζει ότι θα επιβιώσει. Ωστόσο οι πιθηκάνθρωποι της ερήμου δεν διέθεταν κανένα από τα προσόντα αυτά. Δεν πλήθαιναν. Στην πραγματικότητα κινδύνευαν να εξαφανιστούν.”

Με αυτά ακριβώς τα λόγια ξεκινάει το μυθιστόρημα 2001: Οδύσσεια Ένα. Όποιος έχει δει την ταινία του Κιούμπρικ, στο πρώτο μισάωρο έβλεπε συνεχώς στην οθόνη του απέραντη έρημο και απόλυτη ησυχία μιας προϊστορικής γης. Μια αγέλη πιθήκων παλεύει να επιβιώσει καθημερινά κόντρα στις αντιξοότητες, την έλλειψη νερού και τροφής και τα άγρια και δυνατότερα θηρία.

Ώσπου ένα πρωί ένας μαύρος μονόλιθος εμφανίζεται απ’ το πουθενά. Οι πίθηκοι τρομάζουν στην αρχή, και στη συνέχεια περιεργάζονται το ακίνητο άψυχο (;) αντικείμενο.

Η ζωή των πιθήκων αλλάζει σιγά σιγά μετά από εκείνο το πρωί. Ανακαλύπτουν ξαφνικά σε στιγμές διαύγειας και ξαφνικής μυστήριας νόησης ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα κόκαλα και τις πέτρες για εργαλεία, το κρέας των πιο αδύναμων ζώων για τροφή κτλ.

Ο Άρθουρ Κλάρκ μας εξηγεί στην αρχή της Οδύσσειας ότι οι “πιθηκάνθρωποι” κινδύνευαν με εξαφάνιση. Τα ανώτερα όντα του σύμπαντος τους διάλεξαν όμως θεωρώντας τους τα μόνα πλάσματα που είχαν την δυνατότητα να εξελιχθούν και αμέτρητους αιώνες αργότερα να καταφέρουν να έρθουν σε επαφή μαζί τους. Ο Μονόλιθος είναι ένα μέσο επικοινωνίας. Έδωσε μια ώθηση στο απαίδευτο, νηπιακό μυαλό του πιθήκου, κατεύθυνε τη θολή του σκέψη και τον βοήθησε μέσα στους αιώνες να γίνει το κυρίαρχο ον στον πλανήτη.

Ο άνθρωπος χρειάστηκε τον μαύρο Μονόλιθο στην “Αυγή” του για να εξελιχθεί και όταν πια θεωρήθηκε έτοιμος ξαναήρθε σε επαφή μαζί του, το 2001.

Το εντυπωσιακό στην εισαγωγή της ταινίας ήταν το γεγονός ότι τους πιθήκους τους υποδύθηκαν ηθοποιοί! Η μεταμόρφωση τους ήταν τόσο επιτυχημένη που πολύς κόσμος σχολίασε το γεγονός ότι δεν τους έδωσαν όσκαρ οι κριτικοί για το καλύτερο μέικ απ, λόγω του ότι δεν κατάλαβαν ότι υπήρχαν άνθρωποι μέσα στα κουστούμια! Τον πρωταγωνιστή πίθηκο, τον λεγόμενο Φεγγαροπαρατηρητή, το υποδύθηκε ο μίμος Ντάνιελ Ρίχτερ, ο οποίος παρατηρούσε τη συμπεριφορά και τις κινήσεις πιθήκων για μήνες. Κάποια στιγμή ο πίθηκος πετά ένα κόκκαλο στον αέρα και αυτό αλλάζει σε διαστημικό σκάφος, διανύοντας μερικές χιλιάδες χρόνια εξέλιξης μέσα σε ένα κινηματογραφικό καρέ. Η μουσική επένδυση της σκηνής που είναι απ’ το Βαλς Μπλε Δούναβης του Γιόχαν Στράους, μαγεύει το κοινό παγιδεύοντας εκτός απ’ το βλέμμα και το νου. Εκείνη τη στιγμή μπροστά απ’ τα μάτια του περνά αστραπιαία όλη η εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού!

Σημαντικό ρόλο στο φιλμ, για κάποιους ίσως πρωταγωνιστικό, παίζει ο ΧΑΛ 9000! Όπως προδίδει το όνομα του δεν πρόκειται για ανθρώπινο πλάσμα αλλά για τεχνιτή νοημοσύνη. Όπως προαναφέραμε ο Άρθουρ Κλαρκ έβλεπε το μέλλον με οξεία και καθαρή ματιά. Προέβλεψε τεχνολογικά επιτεύγματα πριν ακόμη υπάρξει η τεχνογνωσία για να δημιουργηθούν. Ανάμεσα σε όλα τα άλλα, στην συγκεκριμένη διαστημική ιστορία έβαλε στο παιχνίδι έναν υπολογιστή που σκέφτεται και λειτουργεί σαν άνθρωπος. Επίσης μιλάει με ανθρώπινη φωνή, κουβεντιάζει με τους αστροναύτες και παίζει σκάκι μαζί τους. Ο ΧΑΛ 9000, άδειος από συναισθήματα όπως είναι λογικό αφού είναι μηχάνημα, δεν διστάζει να πάρει ακραίες αποφάσεις για την ομαλή διεξαγωγή του ταξιδιού. Τέτοια απόφαση ήταν να εξοντώσει τους ταξιδιώτες όταν εκείνοι αποφασίζουν να τον αποσυνδέσουν λόγω ενός λάθος υπολογισμού του. Ο αστροναύτης Ντέιβιντ Μπόουμαν γλιτώνει και ξεκινά να αποσυνδέει τον υπολογιστή. Ο ΧΑΛ 9000 τότε παραδέχεται για πρώτη φορά ότι φοβάται το θάνατο! Καθώς ο θάνατος πλησιάζει ο υπολογιστής τραγουδά την πρώτη πληροφορία που περάστηκε στη μνήμη τους, το τραγούδι Ντέζι Μπελ. Ο θάνατος του ΧΑΛ συγκινεί το κοινό που τον θρυνεί σαν να ‘ηταν άνθρωπος. Και εδώ προκύπτει το ερώτημα: Θα είναι άραγε δυνατόν στο μέλλον ένας υπολογιστής να έχει τόσο ανεπτυγμένη τεχνολογία ώστε να να αποκτήσει συναισθηματική λογική, όπως την ανάγκη επιβίωσης και το φόβο του αγνώστου και του θανάτου;

Πριν προχωρήσουμε ας δούμε μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες: Την φωνή του ΧΑΛ 9000 την έκανε ο ηθοποιός Ντάγκλας Ρέιν, ο οποίος την ώρα των ηχογραφήσεων πατούσε ξυπόλητος και ακουμπούσε τα γυμνά του πόδια πάνω σε ένα αφράτο μαξιλάρι. Σκοπός ήταν να αισθάνεται και να ακούγεται όσο το δυνατόν πιο γαλήνιος. Το τραγούδι που αποτέλεσε το κύκνειο άσμα του ΧΑΛ, το Ντέζι Μπελ, ήταν στην πραγματικότητα το τραγούδι που χρησιμοποιούσαν στα εργαστήρια τηλεπικοινωνιών BELL, για την ανάπτυξη ομιλίας στους υπολογιστές τους! Το τραγούδι της ταινίας ήταν τραγουδισμένο απ’ τον BELL 704, καθώς οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ήταν πιο εύκολο να να προγραμματίσουν τους υπολογιστές να τραγουδούν παρά να μιλούν.

Και φτάνουμε σιγά σιγά στο τελευταίο κεφάλαιο της ταινίας. Το οποίο μπέρδεψε αρκετά το κοινό και του προκάλεσε σύγχηση. Η αλήθεια είναι ότι για κάποιον που έχει διαβάσει την ιστορία στο βιβλίο του Κλαρκ τα πράγματα είναι αρκετά ξεκάθαρα. Κάποιος όμως που έχει δει μόνο το φιλμ είναι λογικό να μπερδευτεί απ’ την ταχεία αλλαγή των εικόνων και των φαινομενικά ασύνδετων μεταξύ τους σκηνών. Ας τα πάρουμε όμως απ’ την αρχή με λεπτομέρεια.

Ο Αστροναύτης Ντέιβιντ Μπόουμαν αφού έχει αποσυνδέσει τον ΧΑΛ 9000 ανακαλύπτει έναν τεράστιο μονόλιθο στον πλανήτη Δία. Ένα ισχυρό κάλεσμα τον κάνει να αποφασίσει να εγκαταλείψει το σκάφος Ντισκάβερι 1 σε ένα ταξίδι χωρίς επιστροφή. Το ακυβέρνητο πλέον σκάφος θα ήταν αδύνατον έτσι και αλλιώς να τον επιστρέψει σώο στη Γη. Επιβιβάζεται στη μοναδική κάψουλα που έχει απομείνει και ξεκινάει να προσεγγίσει τον μονόλιθο. Τελικά τον πλησιάζει και ο μονόλιθος τον υποδέχεται ρίχνοντάς τον σε ένα εξωπραγματικό χωροχρόνο. Τα τελευταία λόγια του αστροναύτη στις σελίδες του βιβλίου είναι ανατριχιαστικά: “Είναι κενό… Ως το άπειρο.. Ω! Θεέ μου! Είναι γεμάτο άστρα!”

Περνά πάνω από απόκοσμα τοπία που χρωματίζονται συνεχώς από παράξενες αποχρώσεις. Δάση, βουνά και θάλασσες περνούν με αστραπιαία ταχύτητα από κάτω του. Ο Μπόουμαν τα έχει χαμένα και παρακολουθεί τρομοκρατημένος και με δέος τον παράξενο κόσμο.

Οι επόμενες σκηνές ήταν αυτές που μπέρδεψαν περισσότερο το κοινό. Η κάψουλα με την οποία ταξίδευε ο αστροναύτης βρίσκεται ακινητοποιημένη στο λευκό δάπεδο ενός μεγάλου δωματίου. Το δωμάτιο αυτό θυμίζει ξενοδοχείο. Ο ταξιδιώτης στέκεται απορημένος έξω απ’ το όχημα και παρατηρεί τον παράδοξο χώρο που βρίσκεται. Κυκλοφορεί στους χώρους του διαμερίσματος και με έκπληξη βλέπει τον εαυτό του στον καθρέφτη. Εϊναι αρκετά γερασμένος! Στις σελίδες του βιβλίου ο Άρθουρ Κλαρκ αναφέρει ότι όλα τα αντικείμενα στο διαμέρισμα μοιάζουν ψεύτικα. Τα βιβλία που κοσμούν την βιβλιοθήκη δεν έχουν εξώφυλλα και σελίδες μέσα τους, παρά μονό είναι κολλημένα μεταξύ τους και φαίνονται μόνο οι ράχες τους. Το ίδιο και τα έπιπλα τα οποία μοιάζουν απλές αντιγραφές των κανονικών.

Την προσοχή του τραβάει μια παρουσία στο διπλανό δωμάτιο. Ένας ηλικιωμένος άντρας γευματίζει μόνος του σε ένα μικρό τραπέζι. Ο Μπόουμαν διαπιστώνει ότι ο άντρας στο διπλανό δωμάτιο είναι ο ίδιος πολλά χρόνια μεγαλύτερος. Όταν κοιτάει εκεί που προηγουμένως βρισκόταν η νεότερη εκδοχή του δεν υπάρχει κανείς. Ο Μπόουμαν είναι πια ο άντρας στο τραπέζι. Η διαδικασία ταχείας γήρανσης συνεχίζεται. Ένα ποτήρι του κρασιού πέφτει στο πάτωμα και γίνεται χίλια κομμάτια. Ο ηλικιωμένος άντρας σκύβει με δυσκολία να μαζέψει τα θρύψαλα και κοιτάζει εμβρόντητος στο μεγάλο κρεββάτι του δωματίου. Εκεί βρίσκεται ξαπλωμένος ένας ετοιμοθάνατος υπερήλικας. Η διαδικασία συνεχίζεται και πάλι και ο Μπόουμαν είναι πλέον ο ετοιμοθάνατος άντρας στο κρεββάτι. Ανοίγει τα μάτια με δυσκολία και δείχνει κάτι μπροστά του. Είναι ο γνωστός μονόλιθος. Αειθαλής, αιώνιος και ακίνητος στέκεται μπροστά του κρύβοντας μέσα του όλη τη δύναμη και τις γνώσεις του Σύμπαντος. Και ναι, είναι έτοιμος να τις μοιραστεί. Ο γερασμένος Μπόουμαν δεν υπάρχει πια στο κρεββάτι.

Αντίθετα στη θέση του βλέπουμε ένα βρέφος! Στην τελευταία σκηνή της ταινίας παρατηρούμε τη Γη από μακριά μέσα στο μαύρο σκηνικό του άπειρου Σύμπαντος. Το βρέφος έιναι εκεί και παρατηρεί.

Τι σημαίνουν όλα αυτά όμως; Όπως είπαμε οι τελευταίες σκηνές της ταινίας μπέρδεψαν αρκετά το κοινό το οποίο είχε πειστεί ότι ο σκηνοθέτης ήθελε να αφήσει μια πιο ελεύθερη ερμηνεία ώστε ο κόσμος να δώσει τη δική του εκδοχή! Αυτό φυσικά δεν είναι αλήθεια. Το βιβλίο του Άρθουρ Κλαρκ εξηγεί ακριβώς και είναι πολύ συγκεκριμένο με τα γεγονότα απ’ τη στιγμή που ο Μπόουμαν μπήκε στο γιγάντιο Μονόλιθο του Δία.

Ο σκηνοθέτης Στάνλεϋ Κιούμπρικ απέδωσε ακριβώς τις σελίδες του βιβλίου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την δυσκολία απόδοσης του νοήματος.

Όπως αναφέραμε ο συγγραφέας Άρθουρ Κλαρκ έχει γράψει στα χρόνια που ήρθαν μετά την ταινία και κάποιες συνέχειες της ιστορίας. Δέκα χρόνια αργότερα, δηλαδή το 1982 έγραψε το: 2010: Οδύσσεια 2. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα μεταφέρθηκε και αυτό στις κινηματογραφικές αίθουσες, αλλά όχι από τον ίδιο σκηνοθέτη. Ο τίτλος άλλαξε και ονομάστηκε 2010 – The year we made contact! Τη σκηνοθεσία αυτή τη φορά ανέλαβε ο Πίτερ Χίαμς, που στο ενεργητικό του είχε ταινίες όπως το τέλος του κόσμου με πρωταγωνιστή τον Άρνολντ Σβαρτζενέγκερ και το απολίθωμα.

Η ιστορία του Κλαρκ μεταφέρεται 9 χρόνια μετά το ταξίδι που είδαμε στο πρώτο φιλμ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής μαζί με την Ρωσία, αν και στο βιβλίο υπάρχει ακόμη ώς Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, ξεκινούν μία αποστολή για το ερηπωμένο πια σκάφος Ντισκάβερι 1. Στόχος είναι να ανακαλύψουν τα αίτια της αποτυχίας της αποστολής, πια ήταν η τύχη των αστροναυτών και κυρίως του Μπόουμαν που χάθηκε με παράξενη δήλωση, αλλά και να συλλέξουν το μνημονικό αρχείο του ΧΑΛ 9000.

Παράλληλα οι Κινέζοι, που έχουν πολύ δυνατό διαστημικό πρόγραμμα, ξεκινούν μία μυστική αποστολή για τον ίδιο λόγο. Και κάπως έτσι ξεκινά μια διαστημική κούρσα με φόντο την αποκωδικοποίηση των μυστικών που κρύβει ο γιγάντιος μονόλιθος στην περιοχή του Δία!

Ο σκηνοθέτης Πίτερ Χίαμς, σεβόμενος το μεγαλείο και το ύφος της πρώτης ταινίας, ακολούθησε την πεπατημένη του Κιούμπρικ ντύνοντας τις εικόνες με κλασσική μουσική και προσπαθώντας να περιορίσει την πολυλογία. Η ταινία έκανε πρεμιέρα το 1984.

Τέλος κυκλοφόρησαν άλλες δύο συνέχειες απ’ τον Συγγραφέα, το 2061 – Οδύσσεια 3 και το 3001 – Η τελική Οδύσσεια, χωρίς όμως να κάνουν ιδιαίτερη αίσθηση στο αναγνωστικό κοινό αλλά και στον κόσμο που λάτρεψε τα διαστημικά ταξίδια μέσα απ’ τα πλάνα της πρώτης ταινίας. Και φυσικά δεν μεταφέρθηκαν ποτέ στον κινηματογράφο.

Έχει περάσει ακριβώς μισός αιώνας απ’ την προβολή της διαστημικής οδύσσειας. Η ταινία αποτελεί μέχρι και σήμερα ορόσημο στο χώρο της 7ης τέχνης για την αισθητική και την εντυπωσιακή της εικόνα. Αριστουργηματικά φιλμ με θέμα τα διαστρικά ταξίδια που προβλήθηκαν μεταγενέστερα, τα οποία είχαν και την τεχνολογία σύμμαχό τους, ακολουθούν, αλλά περισσότερο και άλλα λιγότερο, τον δρόμο που χάραξε ο Κιούμπρικ!

Σκάναρε και προχώρησε την έρευνα:Έρευνα, Κώστας Καμπάκης

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *